” de mollen van Petit Bois ” Wouter Polspoel& Herman Van Campenhout

9789462421165-15803668139789462421165/2020

Wouter Polspoel & Herman Van Campenhout , uitgeverij Kramat

Wouter Polspoel en Herman Van Campenhout leerde elkaar in 2018 kennen. Samen schrijven ze een boek over de jodentransporten van Mechelen naar Auschwitz: Youra en het XXste konvooi. Dat de samenwerking voor herhaling vatbaar bleek met dit boek, wederom een historisch verhaal, gebaseerd op waargebeurde feiten. Ditmaal over gebeurtenissen tijdens de Eerste Wereldoorlog aan het Vlaamse front.

De Eerste Wereldoorlog word ook wel de loopgravenoorlog genoemd. Als de boel aan het Vlaamse front vastloopt wordt er gekeken naar andere mogelijkheden om de vijand te treffen. De luchtmacht stelt nog niets voor dus zijn er plannen om via ondergrondse gangen de vijandelijke linies te doorbreken. Het Engelse leger rekruteert mijnwerkers om die tunnels te graven tientallen meters onder de grond. Het is zwaar en vies werk. Ze zijn uren in touw voor slechts enkele meters per dag. Een van de mijnwerkers is William Bedson. Hij maakt deel uit van de 250ste tunneling company die een tunnel graaft tot onder de Duitse stellingen in Petit Bois. De tunnel is inmiddels enkele honderden meters lang en dan stort hij in. De mannen zitten als ratten in de val en boven zijn de meningen verdeeld of ze het risico willen nemen om hen te bevrijden ( en zo in de kijker te lopen van de vijand) terwijl ze misschien toch dood zijn en de missie dan sowieso voor niets zal zijn. Terwijl er boven een beslissing genomen moet worden snakken de mannen diep onder de grond naar lucht, een slok water en wachten op hun bevrijding of de dood.

Een voor mij redelijk onbekend stukje geschiedenis wordt hier verteld. Uiteraard is het een fictief verhaal maar het is dus wel op waarheid gebaseerd. Het is goed beschreven en je kan je daardoor redelijk voorstellen hoe die tunnels er uit moeten hebben gezien en onder welke slechte omstandigheden ze daar hebben moeten werken. Aan het einde van het verhaal willen familieleden jaren later een gedenksteen voor de mannen van de 250ste tunneling company. Het bleek dat doordat hun missie geheim was ze toen tijdens de oorlog geen erkenning of eventueel normale begrafenis konden krijgen ( in verband met spoilers ga ik niet vertellen wie het overleefd heeft) . Vooral dat laatste moet een hard gelag zijn, zeker voor eventuele nabestaanden. Dus een begrijpelijke en mooie actie om de mannen toch erkenning te geven.

De heren weten met een goede spanningsopbouw en helder taalgebruik een interessant verhaal zeer toegankelijk te brengen. Hierdoor zal het zeker aanspreken bij de jonge lezers. De heren zijn goed op elkaar ingespeeld. Hoewel ik de taakverdeling niet ken is het resultaat in ieder geval een prima geheel en prettig leesbaar.

Het laat zich lezen als een spannend avontuur en leert ons meteen iets van de geschiedenis. In Nederland is niet veel te vinden over de Eerste Wereldoorlog dus dit zou een prima aanvulling zijn in menig boekenkast of (school-) bibliotheek

“Mijn zusje” Inez van Loon

mijn zusje uitgisbn 9789044824001 / 2015

Met “mijn zusje” schreef Inez van Loon een roman over de manier van leven van Sinti en het vaak vergeten leed van zigeuners tijdens en na de Tweede Wereldoorlog.

Inhoud/achterzijde: Perla en haar Sintifamilie trekken in woonwagens door Duitsland. Ze leven volgens ongeschreven wetten en eeuwenoude tradities. De mannen in de familie zijn muzikanten, de vrouwen voorspellen de toekomst en verkopen spulletjes. Maar Perla wil ook graag leren lezen en schrijven. Als het leven steeds moeilijker wordt, moeten Perla en haar familie vluchten. En dan breekt de oorlog uit.

In 38 korte hoofdstukken wordt het verhaal van Perla en haar familie verteld. De periode die het boek beslaat is chronologisch verteld in een periode van vlak voor de oorlog tot mei 1944. Er is aan het begin één hoofdstuk afspelend in 1957 en het einde van het boek heeft ook een aantal hoofdstukken die in 1957 afspelen en het verhaal afsluit van Perla en haar familie.  Daarna volgt er nog een nawoord waarin we het verhaal lezen over het lot van de Sinti en Roma in de Tweede Wereldoorlog, dat veel mensen er niets van afweten. Van de Sinti en Roma die in Nederland zijn opgepakt in deze periode zijn er slechts 30 na de oorlog terug gekomen en uit België slechts 13. Na de oorlog bleef de discriminatie bestaan. Onder de indruk van het boek las ik het nawoord met kippenvel.

Het boek heeft achterin ook nog een begrippenlijst waarin de typische Sinti woorden en gebruiken worden toegelicht. Een fijne aanvulling waardoor in het verhaal gewoon deze woorden gebruikt kunnen worden zodat het verhaal realistische en waarheidsgetrouw kan over komen.

Het verhaal geeft een goede indruk over hoe de Sinti leefde in deze periode. Ze trekken met hun woonwagens van de ene plek naar de ander en verdienen daar wat geld door muziek te maken, toekomst te voorspellen en spullen te verkopen. In de winter staan ze vaak op één plaats en Perla wil graag leren lezen en schrijven en bij hoge uitzondering mag ze van haar Opa naar school. Als ze immers kan lezen kan zij het nieuws voor hen lezen in de kranten. Op school komt Perla in aanraking met de Hitlerjugend en langzaam dringt de oorlog en alle gevolgen zich op. De familie besluit te vluchten maar op een gegeven moment moeten ze naar een verzamelkamp. In dit kamp wordt er een zusje van Perla geboren maar die is zo zwak die moet naar het ziekenhuis. Terwijl haar zusje in het ziekenhuis ligt wordt er een razzia gehouden en komt Perla en haar familie in Westerbork. De gebeurtenissen in Westerbork en Auschwitz in dit boek zijn gebaseerd op ooggetuigenverslagen van Sinti.

Inez van loon heeft een schitterend en aangrijpend verhaal op papier weten te zetten.  Niet alleen aangrijpend maar zeker ook begrijpelijk voor kinderen vanaf ongeveer 11 jaar. Dezelfde leeftijd als Perla in dit boek. Dit zal het verhaal dichterbij brengen als ze dit lezen en dat is goed.

Veelal weten de mensen van de Jodenvervolging maar niet dat ook deze bevolkingsgroep heel wat heeft mee gemaakt dus is het goed dat dit verhaal ook verteld wordt.  Een boek wat ook niet zal mis staan in menige schoolbibliotheek.

De afbeelding van het boek heb ik van de site van de uitgeverij.

Ik wil Patty de Block van uitgeverij Clavis bedanken voor dit recensie exemplaar.

“de jongen die zijn vader zocht”John Boyne

jongen die zijn vader zochtisbn 9789022565797 uitg Boekerij

John Boyne (1971) is schrijver en journalist. Zijn roman “de jongen in de gestreepte pyama”werd wereldwijd een bestseller, won diverse literaire prijzen en werd succesvol verfilmd. Zijn boeken verschijnen in meer dan tweeenveertig talen.

Inhoud:

Op de dag dat de Eerste Wereldoorlog begint, belooft de vader van Alfie Summerfield aan zijn zoon dat hij niet zal gaan meevechten – maar de volgende dag moet hij die belofte al breken. Hij gaat op een zeer speciale, geheime missie, en de hele oorlog lang heeft Alfie geen idee waar zijn vader zou kunnen zijn. Is hij inmiddels gesneuveld?Na de oorlog werkt de nu negenjarige Alfie als schoenpoetser op King’s Cross Station. Dan leest hij onverwachts zijn familienaam op een vel papier dat toebehoort aan een legerarts. Zijn vader leeft nog, en ligt met een oorlogstrauma in een ziekenhuis ver weg. Alfie besluit dat het tijd wordt voor zijn eigen geheime missie: hij zal zijn vader in het ziekenhuis opzoeken en hem terugbrengen naar hun huis op Damley Road.

De orginele titel is ” stay where you are and then leave’ en heeft betrekking op de situatie in de loopgraven waar de soldaten zich bevonden vlak voor dat ze moesten aanvallen. Persoonlijk vind ik dat een betere titel en de uitleg komt ook voor in het verhaal. De vader van Alfie lijdt aan “shellshock”en komt daarvoor in een ziekenhuis terecht. Alfie krijgt dit niet te horen van zijn moeder en denkt dat zijn vader op geheime missie is. Per ongeluk komt hij er achter dat zijn vader in het ziekenhuis is. Als hij zijn vader vind en hem mee naar huis neemt ,brengt dit door zijn aandoening en de onwetendheid van Alfie de nodige problemen met zich mee.

De hoofdstukken in het verhaal hebben allen een engelse titel die goed bij de tekst passen. Het is fijn dat die niet vertaald zijn want sommige zinnen verliezen hun kracht in een vertaling.  Misschien is dat de reden dat de orginele titel van het boek niet letterlijk is vertaald.  Het nadeel is dat ik, doordat de titel erg lijkt op het vorige boek van Boyne, bij het zien van de titel en kaft gelijk een associatie kreeg met zijn vorige verhaal. Dit verhaal vind echter  in een heel ander tijdsbeeld plaats.

Het verteld over het thuisfront tijdens en vlak na de Eerste Wereldoorlog, de armoede van de gezinnen en hoe hard ze moeten vechten om het hoofd boven water te houden. Daarnaast is er de ontroering en emotie over de onvoorwaardelijke liefde van Alfie voor zijn ouders en dat hij willens en wetens zijn vader wil zoeken en naar huis wil halen. Dat Alfie door de oorlog en alles zich ouder moet voordoen dan dat hij is hij blijft  toch een jongentje van 9. Terwijl alles heel realistisch overkomt staan zijn “avonturen”hier af en toe haaks op.

Ik vond het een heel mooi verhaal. Boyne heeft een schrijfstijl die je niet los laat. Eenvoudig woordgebruik, korte maar vooral pakkende teksten. Je wordt in het verhaal meegenomen en je wil alleen maar weten hoe het afloopt en je blijft dus aan een stuk doorlezen.

 

 

“de jongen die tien concentratiekampen overleefde” Alan Gratz

 

 

 

de jongen die tienuitgeverij Kluitman

 

Alan Gratz is een succesvol, Amerikaanse auteur. Hij ontving meerdere nominaties en prijzen met zijn boeken.Het verhaal van Jack Gruener is echt gebeurd maar voor dit boek is gekozen voor een fictief verhaal.Om een completer beeld van de Holocaust te geven  heeft de schrijver, met goedkeuring van Jack, bepaalde gebeurtenissen anders beschreven en anders in de tijd geplaatst.De schrijver heeft Jack meerdere malen mogen ontmoeten en vond het een eer om over zijn leven te mogen schrijven zodat volgende generaties niet zullen vergeten wat er is gebeurd.

Yanek is tien jaar oud als de Duitsers Polen binnen vallen in 1939. Niet iedereen neemt dit serieus, denkt dat het met een paar maanden voorbij zal zijn, maar het leven begint voor Yanek en zijn familie drastisch te veranderen. Yanek mag niet meer naar school en langzaam veranderd hun buurt in een Getto met alleen maar Joden. Yanek en zijn familie gaan in een duiventil boven op het dak van hun appartementencomplex wonen omdat er niet veel plaats meer is in het huis en zo hebben ze een goede verstopplek bij de vele razzia’s. Mensen worden zonder pardon op transport gezet en niemand weet waar naar toe. Er gaan allerlei verhalen de ronde.

Als Yanek 13 is ziet hij dat zijn ouders worden afgevoerd en stort zijn leven in. Niet veel later wordt hij ook op transport gezet en komt terecht in een werkkamp in Plaszów. Daar komt hij zijn oom tegen waarvan hij hoort dat zijn ouders niet meer leven.Zijn oom sleept hem door de eerste tijd heen verteld dat hij moet overleven, dat is het enige wat telt.:We kunnen niet toestaan dat ze ons uit de wereldgeschiedenis schrappen”..Ook verteld hij dat hij alleen aan zichzelf mag denken, niets moet vertellen , niet moet opvallen en geen vrienden moet maken. Alleen denken aan overleven.

Yanek wordt van kamp naar kamp gestuurd, gemarteld, uitgehongerd en uitgebuit. Hij komt onder andere in Birkenau, Auschwitz, Sachsenhausen , Bergen-Belsen en Buchenwald. Soms gaat de reis, als vee gestapeld, in een wagon maar ook moet hij tot twee maal toe deelnemen aan een dodenmars.Honderden kilometers lopen in de kou en sneeuw zonder eten en drinken langs de lijken van de mensen die het niet gered hebben.

Hij overleefd de verschrikkingen van kampleider Amon Goeth en komt oog in oog te staan met Josef Mengele. Het dagelijks leven en het getreiter en onmenselijke gedrag van de nazi’s in het kamp worden omschreven en ondanks alle ontberingen blijft Yanek vasthouden aan het goede in de mensen. Hij raakt bevriend met Fred die voor zijn ogen wordt opgehangen. Hij helpt een jongen de dag door te komen tijdens de dodenmars en de volgende dag loopt de jongen zo bij hem weg zonder zijn eten te delen of te bedanken.

Maar hij weet te overleven.

Na de bevrijding is hij bijna al zijn familie kwijt geraakt in de oorlog, op zijn neef Youzek en zijn vrouw na. Ze delen hun verhalen en maken voorzichtig plannen voor de toekomst. Yanek is vastbesloten naar Amerika te gaan.In maart 1948 kan hij vertrekken op een nieuw leven te gaan beginnen.Yanek/ Jack woont nu in New York met zijn vrouw Ruth. Ze reizen samen het land door om te vertellen over de Holocaust.

In het verhaal staat: ” zou iemand die niet inde kampen had gezeten ons begrijpen? We zouden alles kunnen vertellen, alle verschrikkingen tot in detail kunnen beschrijven, maar wie er niet bij was geweest, zou het nooit kunnen begrijpen “…

Het verhaal heeft grote indruk bij mij achtergelaten. In korte, heldere zinnen en woorden wordt een tijdsbeeld gegeven over het verschrikkelijkste wat iemand kan mee maken.  Het is door de begrijpelijke schrijfstijl ook geschikt voor de jongere lezers. Het is  inderdaad niet te begrijpen dat mensen zo werden behandeld maar ook dat er mensen waren die dat deden. Als je leest over de ontberingen, de martelingen, de zinloze arbeid om te treiteren, mensen die zwaar ondervoedt moesten werken, vermoord werden zonder reden, vervoerd als vee het is echt niet te begrijpen.Des te belangrijker is het dat deze verhalen verteld blijven worden.

Het boek is op een manier geschreven dat je er door heen getrokken wordt en wilt blijven lezen, dat je wilt weten hoe het verder gaat met Yanek en hoe het afloopt.Ik vond het nawoord van de auteur een goede afsluiting van het verhaal.Hier verteld hij over het waarom hij voor een fictief  verhaal heeft gekozen en over de feiten die hierin verwerkt zijn.

Dit boek zou eigenlijk iedereen moeten lezen zodat we niet vergeten….

 

 

Deze recensie is eerder verschenen op http://www.boekenbijlage.nl

 

 

“Kameraad” Paul Dowswell

kameraad_isbn_9789026611827_1_1397094592Kameraad, uitg.Callenbach

De Britse Paul Dowswell kreeg grote internationale bekendheid met zijn YA-roman Ausländer, dat in acht talen werd vertaald en bij Callenbach verscheen in november 2009. Zijn boeken kenmerken zich doordat zijn hoofdpersonen de stijd aanbinden met politiek extremisme.In eigen land was Dowswell al bekend als de auteur van meer dan zestig boeken overal (meestal) historische onderwerpen. Hij studeerde Geschiedenis aan de Universiteit van Londen.In zijn boeken lopen feit en fictie door elkaar heen verweven maar hij probeert dichtbij de werkelijkheid te blijven en veel incidenten zijn op waarheid gebaseerd, gevonden in historisch gedocumenteerde gebeurtenissen.

Kameraad begint in het voorjaar van 1941.De vader van de vijftienjarige Misha krijgt een baan als secretaris van Stalin en het gezin verhuisd van een armoedige woning naar een mooi appartement in het Kremlin. De oorlog in Europa is in volle gang en het Communistische systeem begint barsten te vertonen.Op een dag komt Misha thuis en zijn moeder is verdwenen. Het dagelijks leven in het Kremlin staat in schril contrast met de rest van Moskou maar iedereen is op zijn hoede, bang voor de veiligheidsdienst en verraders. Als er maar iemand naar je wijst dat je een volksvijand bent ben je je leven niet meer zeker.Stalin voelt zich onoverwinnelijk maar als dan de Duitse troepen Rusland binnenvallen wordt het leven in het Kremlin beheerst door hysterie en angst.De vader van Misha’s beste vriendin Valya wordt weggevoerd en niet veel later wordt zij ook gearresteerd. Omdat ze op dat moment bij Misha in huis was nemen ze hem ook mee. Beide worden ter dood veroordeeld.

“Zijn oren vullen zich met een vreemd gehuil dat met de seconde luider wordt. Hij haalt nog een keer adem, vraagt zich af waarom er nog niet geschoten is. Dan verdwijnt de wereld in een enorme explosie, als in een vloedgolf die zich over hem uitstort. Dit is het dan. Hij is dood. Maar zijn brein werkt nog. Hij hoort Valya. Smekend, scherp, wanhopig: ‘Rennen, Misha! Rennen!’ “

Dit is het eerste boek van Dowswell wat ik heb gelezen en werd meteen gepakt door zijn schrijfstijl. Het boek leest als een trein en het is net of je in die trein plaats genomen hebt.  Ik had al meerdere verhalen gelezen die zich afspelen in de Tweede Wereldoorlog of daar over gingen maar die werden veelal uit het Nederlandse perspectief geschreven. Dit verhaal speelt zich af in Rusland, een land dat nog aan het overleven was van hun eigen revolutie, vol armoede en angst. Wat me het meest aangreep was dat de angst voor de Duitse invasie en de oorlog niet eens de boventoon voerde maar het beleid van Stalin en zijn veiligheidsdienst die er voor zorgde dat iedereen over zijn schouder bleef kijken.

Het moeten beleven van een oorlog is het ergste wat er kan zijn maar als je je eigen volk ook niet kan vertrouwen zit je gevangen tussen vijanden en sta je letterlijk met je rug tegen de muur.Dat gevoel, die emotie heeft Dowswell goed weten neer te zetten in een boek wat je meevoert door het  Rusland van toen.Uiteraard is de oorlog en het politiek klimaat van Rusland in die tijd een belangrijk thema in dit boek.Daarnaast is er de vriendschap tussen de vijftienjarige Misha en zijn vriendin Valya., (niet kunnen)  vertrouwen en angst een belangrijk gegeven.

Het verhaal lijkt zo onwerkelijk en de hoofdfiguren zijn fictief maar de gebeurtenissen niet en dat maakt het zo boeiend en zit je met  kippenvel te lezen.

Deze recensie is al eerder verschenen op http://www.boekenbijlage.nl