” hoe ouder, hoe beter ” Daniel J. Levitin

hoe ouder hoe betr9789492928986/2020

Daniel J. Levitin, vertaling Carla Zijlemaker, uitgever Pluim

Daniel J. Levitin is (prijswinnend) neurowetenschapper en emeritus hoogleraar in de psychologie. Hij is auteur van vier internationale bestsellers, waaronder Een opgeruimde geest en Ons muzikale brein. Met dit boek hoopt de auteur dat de lezer anders gaat denken over het ouder worden. In plaats van dat je denkt dat ouder worden tegen je werkt, zou het je voordeel moeten opleveren.

Je levensstijl bepaalt de kwaliteit van je oude dag, daar heb je zelf controle over, aldus de auteur. Het oud zijn is een levensfase waarin je gaven door jaren van oefening beter ontwikkeld zijn (empathie, oplossend denken) en die je nog steeds verder kunt ontplooien. Veel tips over wat je op welk moment in je leven kan doen om goed oud te worden op basis van wetenschappelijke inzichten. Een gids voor iedere levensfase en een sleutel naar geluk en gezondheid voor de rest van je leven.

Het boek bestaat uit drie delen. In het eerste deel maak je kennis met de hersenen en hoe de hersenen zich ontwikkelen. Over individuele verschillen in persoonlijkheid, wat je lichaam je vertelt, intelligentie, emotie en motivatie, sociale factoren en pijn. Maar ook over de mythe van ons falende geheugen en een intermezzo over de biografie van de hersenen. In het tweede deel gaat het over de keuzes die we maken, over de biologische klok, eetgewoonten, lichaamsbeweging en slaap. Om vervolgens in het laatste, derde deel, alles op een rij te zetten. Om langer, slimmer en beter te leven. Volgens de theorie van Levitin dan, want moet je dat nog wel willen om nog langer, slimmer en beter te leven. Is het wel zo beter?  Maar goed dat is een ander ethisch dilemma.

De auteur gaat ervanuit dat mensen snel denken bij ouderdom aan aftakeling en niet meer mee tellen in de maatschappij. Je stopt immers met werken op een bepaalde leeftijd en dan wordt je sociale netwerk een stuk kleiner en sommigen voelen zich letterlijk aan de kant gezet. Doordat de maatschappij je als oud en afgedaan ziet, ga je hier naar denken en handelen. Door dit om te draaien en je oud zijn te gaan zien als ervaring en groot nut ga je plezierig in het leven staan. Als je je geestelijk goed voelt gaat het met je lichaam ook beter.

De manier waarop je in het leven staat, bepaalt dus de kwaliteit van je oude dag. Een prima insteek en op zich zit er wel wat in. Dat je ouder worden als voordeel kunt zien vanwege je levenservaring is een mooi gegeven. Maar er zijn nog heel veel factoren waardoor het oud zijn helemaal niet beter is. Die insteek mis ik wel in dit boek.

Het boek is goed opgebouwd en de inhoudsopgave is ook prima waardoor je een onderwerp snel kunt vinden, maar het is niet zo toegankelijk geschreven. Hoewel het voor een leek qua woordgebruik en insteek wel te doen is (gewoon taalgebruik geen wetenschappelijke termen of zware kost) heeft de auteur de neiging om te lang en te diepgravend door te gaan op een onderwerp waardoor er veel extra, niet altijd relevante, informatie volgt, waardoor je de kern kwijt raakt en je moeite hebt het geheel te volgen. Hierdoor wordt het onnodig ingewikkeld. Dat is jammer. Het onderwerp is immers best interessant, want over de werking van je hersenen en de impact van gebeurtenissen gedurende je leven op het ouder worden is iets waar je niet over uit gepraat kunt raken.

Misschien is dat ook wel het probleem dat de auteur door zijn enthousiasme te veel wil vertellen. Hij deed veel onderzoek en interviewde bekende oudere mensen over dit onderwerp. Zijn conclusie is dat de hersenen eerder oud worden door de cultuur waarin je je bevindt. Dat je je brein moet blijven activeren en stimuleren. Dat je nieuwe dingen moet blijven proberen. Want nieuwe ervaringen zorgen voor de aanleg van nieuwe zenuwbanen en die helpen je hersenen fris te houden. Maar dit zou ook in een compacter boek opgeschreven kunnen worden.

Zoals gezegd kan ik mij tot op zeker hoogte vinden in zijn werk en conclusie. Maar ik mis het totaalbeeld van het ouder zijn. Hoeveel mensen zouden wel willen maar zijn gewoon fysiek niet meer bij machten? Ik zag een commentaar van Maarten ’t Hart op dit boek waarin hij zegt dat het menselijk lichaam niet geschikt is om oud te zijn, dat de evolutie deze ouderdomsfase heeft bedacht om afgedankt te worden. Dat is wel weer het andere uiterste, maar is het wel leuk om oud te worden en te zijn als je fysiek niet meer kunt? Wat als je hersenen door bijvoorbeeld dementie zijn aangetast? Niet alles kan je zelf beïnvloeden, sommige dingen overkomen je.

Kortom na het lezen van deze dikke pil heb ik toch mijn vraagtekens.

Persoonlijk vind ik het een mooi onderwerp, maar te eenzijdig benadert. Zelf werkzaam in de zorgsector was er herkenning. Voor mij weinig nieuwe inzichten en is het te uitgebreid, waardoor je je aandacht kunt verliezen in het verhaal en de kern mist.

het beste van 2020…. non-fictie, mens/maatschappij en gezondheid

Gelezen in 2020

Het afgelopen jaar heb ik wat minder non-fictie en waargebeurde verhalen gelezen dan anders. Als ik dit lijstje zie springt er ook niet echt iets uit waarvan ik zeg dat is HET BOEK van 2020. Het boekje ‘leef als een luiaard’ was wel aardig maar ik las het jaar daarvoor ‘leer meer als een luiaard’ en die vond ik eigenlijk leuker. ‘ lichaamstaal lezen ‘ is altijd handig om een beetje toe te kunnen passen maar vertelde mij ook niets nieuws. Het verhaal van ‘Hannelore’ was schokkend en bizar. De foto’s in het mooie boek van Nederlanders Thuis in coronatijd, waren mooi. Een heerlijk boek om door te bladeren en af en toe eens een verhaal te lezen. Een mooi tijdsbeeld waarvan ik hoop op een periode die we achter ons mogen gaan laten. Als ik echt moet kiezen in dit genre kies ik voor ” Hongerklop ” van Hille en Peter Henk Steenhuis.

hongerklop cover  

9789028210356/2020

Hille en Peter Henk Steenhuis,  uitgeverij van  Oorschot

Peter Henk Steenhuis is filosofieredacteur bij Trouw en publiceerde meer dan vijftien boeken. Zijn dochter Hille is scholier en fanatiek sporter.  Hille heeft te kampen met een eetstoornis.  In dit verhaal beschrijft zij haar strijd maar het laat ook zien dat het niet alleen haar strijd is maar ook die van het hele gezin. Door haar problemen heeft zij vaak ruzie met haar vader en die stelt haar voor om naar elkaar te gaan schrijven. De emoties en vragen te delen op schrift zodat er wat meer lucht zou zijn en minder ruzie.

Deze correspondentie is verzameld in dit boek en de basis van het verhaal. Aangevuld met stukken tekst. Het laat een duidelijk beeld zien van hoe de eetstoornis van Hille tot stand kwam, hoe zij en haar vader/familie daar mee om probeerde te gaan en zeker ook over haar doorzettingsvermogen.

Hille is een sportieve schollier die veel fietst en schaatst. Op een gegeven moment ( 2016) ziet ze foto’s van fitgirls. Fitgirls is een  community die zich focust op mindset, voeding en training.  Een van hen, Marit, schaatst ook en daar identificeert zij zich. Ze gaat haar blogs lezen, gaat experimenteren met koken en het sporten en dieet neemt extreme vormen aan. Op deze wijze ontwikkelt Hille een eetstoornis. Als ze zelf inziet dat ze ziek is kan ze open staan voor behandeling. Een zwaar traject. Dan blijkt ze een hartafwijking te hebben en is ze extra gemotiveerd om een stabiel gewicht te krijgen zodat ze geopereerd kan worden.

Het verhaal speelt over een periode van drie jaar.  Het verhaal van Hille wordt afgewisseld met de correspondentie tussen vader en dochter. Het is goed gedoseerd en doordat de vertelling chronologisch is met een toegankelijk taalgebruik leest het vlot weg. De stukken tekst zijn in de ik-vorm en omdat je weet dat het waargebeurd is komt het echt bij de lezer binnen.

Daarnaast is de bijzonder keuze van vader en dochter om elkaar vragen te stellen op schrift.  Hierdoor hebben ze ruimte om hun vragen en antwoorden goed te formuleren en eerlijk te zijn tegenover elkaar zonder meteen ruzie te krijgen en elkaar pijn te doen. Het lijkt afstandelijk om met je kind te mailen maar dat is het zeker niet. Zowel vader als dochter durven elkaar vragen te stellen en hierbij hun emoties te uiten. Als vader heb je ook de waarheid niet in pacht en ben je niet alles-wetend. Dit weet hij goed te omschrijven en hij durft zijn boosheid en frustratie te uiten.

Dit maakt dit verhaal extra bijzonder. Ik denk dat er best behoefte is aan verhalen over een eetstoornis die niet alleen de patiënt aan het woord laten maar ook degene die er naast staat. Deze zijn net zo goed slachtoffer van de situatie. En de eerlijkheid dat je ook boos mag zijn, onmacht en frustratie mag voelen is denk voor veel lezers in dezelfde problematiek herkenbaar en fijn te lezen dat ze daar niet alleen in staan.

Kortom een goed verhaal de strijd tegen een eetstoornis. Maar ook over de band tussen een vader en zijn kind.  Een verhaal wat  je zeker moet lezen als je meer wilt weten over deze problematiek. Ook voor hulpverleners of studenten in de zorg een aanrader. Daarnaast uiteraard hopelijk een steun voor mensen in dezelfde situatie.

Gelezen in december ….

Wat ik las in december :

Thrillers

  • Lucy Foley                     de gastenlijst
  • Peter J.L.M. Bernink   de weldoener
  • José Kruijer                      de weddenschap

Fantasy

  • Sophia  Drenth                Oom Borga’s recept voor pompoensoep

Non fictie

  • Maria Vroegindeweij      Zuster wat zie je er raar uit
  • Diverse auteurs                Thuis , Nederland in coronatijd
  • Daniel J.Levitin                 hoe ouder hoe beter
  • Jasmijn                               narcisme is a bitch

Romans, feelgood ,humor, novelle

  • Martin Scherstra             de storm
  • Marina Folkers                ik hou je vast
  • Lizzie Shane                     kerst met een staartje
  • Maike Meijer                   wen er maar aan
  • Elly Godijn & Alice Bakker    Angela & Emma

Kinderboeken, jeugdboeken, prentenboeken

  • Elle McNicoll                    een soort vonk
  • Allart Hakvoort                Loep en de pyroman
  • Liselot & Yondi                Koos zoekt een huis
  • Yuvall  Zommer               het boompje in het bos
  • Marcie Colleen                de pinguïnaut!
  • Lynn Pinsart                     koala zit verstopt
  • Lynn Pinsart                     giraf wil ook een geluid