” statiegeld voor mijn moeder, verhalen over het leven in de DDR” Manon de Heus & Marijke van der Ploeg

statiegeld9789463387064/2019

Manon van Heus & Marijke van der Ploeg, uitgeverij Aspekt.

Dit jaar, op 9 november, is het dertig jaar geleden dat in 1989  ” de Berlijnse Muur” viel.  Zelf was ik 19 jaar oud en wist ik nog precies waar ik was toen ik het nieuws hoorde. ( Dat heb je wel eens dat bij bepaalde momenten in de geschiedenis je nog precies weet waar je was).  Het was een tijd waarin we nog geen smartphones en sociale media hadden en ik denk dat als je opgegroeid bent in deze tijd je je haast niet kan voorstellen hoe het leven zonder die sociale media ging, laat staan dat je je kunt voorstellen hoe het leven is geweest in de DDR tijdens de koude oorlog. De Staat controleerde en reguleerde het dagelijks leven. DDR-kinderen zijn opgegroeid met de slogan ” als je iets niet mag vertellen, dan vertel je het ook niet” .  Je had geen kritiek want dat kon je lot ernstig bepalen. Het kon het verschil betekenen tussen een leven in de gevangenis en een leven met privileges.

Er zijn veel geschiedenisboeken geschreven over deze periode en over hoe de Stasi te werk ging en hoe het leven in de DDR zou zijn. In het voorwoord laten de auteurs weten dat ze juist een boek wilde maken over de mensen die het echt hadden meegemaakt. Persoonlijke verhalen om de sfeer van toen te voelen in het verhaal. De meeste gesprekken waren vrij gesloten en gecontroleerd, mensen vonden het moeilijk hun ervaringen te delen omdat het juk van de opvoeding nog op de schouders drukt. Er werd nagedacht voor er gesproken werd en als er gevraagd werd wat voor gevoel ze er bij hadden kwam er als antwoord “het was nu eenmaal zo.. “.

Na het voorwoord volgt er een korte historische achtergrond bij de verhalen. Over hoe het land verdeeld werd na de Tweede Wereldoorlog en de opbouw van de Duitse Democratische Republiek die dus veel was maar zeker niet democratisch.  Daarna volgen er twintig portretten van twintig willekeurige personen die twee dingen gemeen hebben. Ze zijn opgegroeid in de DDR en ze wilden hun verhaal delen. Verder staan er portretfoto’s bij van de geïnterviewde personages uit die periode waardoor de verhalen nog meer binnenkomen. Je ziet immers een gezicht bij het verhaal.

Het is vandaag de dag bijna niet voor te stellen (zeker niet met al de AVG en soms doorgeslagen privacy wetgeving) dat mensen continu gecontroleerd werden door de regering. Er werden dossiers bijgehouden en zodra je maar een stap buiten het gewone leven deed werd hier een notitie van gemaakt. Uiteraard werd het ‘gewone leven’ door bovenaf bepaald en werd iedereen met deze doctrine opgevoed,  ‘ ze wisten niet beter’.  En als je teveel vragen stelde kon je dat zwaar komen te staan.

Het is daarom goed dat dit soort verhalen worden opgeschreven en dat mensen kennis hebben van de geschiedenis.  Door deze vorm te kiezen en zeer persoonlijke verhalen neer te zetten komen de verhalen binnen en krijg je een veel beter beeld over hoe het dagelijks leven was. Mensen leefde in onzekerheid en angst want je buurman, je broer, iedereen kon een spion zijn van de Stasi. Het laat zich leven als een script van een film maar het was voor deze mensen bittere realiteit.

Een mooie bundeling bijzondere verhalen.

 

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s